
Biltong là gì, có đáng thử khi đến Nam Phi không?
Biltong là món thịt khô đặc sản của Nam Phi, làm từ thịt ướp giấm và gia vị rồi phơi khô tự nhiên trong không khí thay vì sấy nóng, và câu trả lời ngắn gọn là có, rất đáng thử vì đây là một trong những món ăn gắn liền với bản sắc ẩm thực Nam Phi nhất. Tên gọi biltong bắt nguồn từ tiếng Hà Lan, ghép giữa bil nghĩa là phần thịt mông và tong nghĩa là dải, chỉ miếng thịt cắt dài. Món này ra đời từ khoảng thế kỷ 17, khi những người khai hoang gốc Hà Lan cần cách bảo quản thịt cho các chuyến đi dài ngày mà không có tủ lạnh, dù trước đó các cộng đồng bản địa vùng Nam Phi như người Khoisan đã biết phơi khô thịt thú săn được theo cách tương tự từ lâu đời. Đây không phải món ăn cầu kỳ hay đắt đỏ, mà là món ăn vặt bình dân, bán ở khắp siêu thị và tiệm thịt Nam Phi.
Biltong khác thịt bò khô jerky của Mỹ ở điểm nào?
Khác biệt lớn nhất giữa biltong và jerky là cách làm khô: biltong phơi trong không khí ở nhiệt độ thường trong khoảng 5 đến 7 ngày, còn jerky sấy bằng nhiệt khoảng 70 độ C trở lên chỉ trong vài tiếng. Vì không qua nhiệt, biltong giữ được kết cấu mềm hơn, gần giống thịt bò khô hoặc thịt xông khói kiểu châu Âu, trong khi jerky khô cứng và dai hơn hẳn. Gia vị cũng khác nhau rõ rệt: biltong ướp giấm, muối, hạt rau mùi và tiêu đen, hầu như không có đường, còn jerky Mỹ thường ướp xì dầu, đường hoặc mật ong nên vị ngọt đậm hơn. Một điểm khác nữa là biltong thường được phơi nguyên tảng lớn rồi mới cắt lát, còn jerky cắt lát mỏng trước khi sấy. Về dinh dưỡng, biltong cũng thường có lượng đạm cao và ít đường hơn jerky đóng gói sẵn, vì phần lớn công thức truyền thống không thêm đường hay chất bảo quản.
Biltong khác khô bò, khô gà của Việt Nam ở điểm nào?
So với khô bò hay khô gà của Việt Nam, vốn thường tẩm đường rồi sấy hoặc rang khô chỉ trong vài giờ, biltong có vị mặn chua từ giấm là chính, gần như không ngọt và không cay, lại cần phơi từ 5 đến 7 ngày mới xong. Khô bò Việt Nam thường được xé sợi hoặc miếng mỏng, ăn kèm tương ớt hay muối tôm, trong khi biltong thường cắt lát dày vừa ăn trực tiếp, không cần chấm thêm gì. Kết cấu của biltong cũng mềm và có độ ẩm nhất định bên trong, khác hẳn độ khô giòn hoặc dai của khô bò Việt Nam đã sấy hoàn toàn. Với khách quen vị ngọt của khô bò Việt, lần đầu ăn biltong có thể thấy hơi nhạt và chua, nhưng đây chính là hương vị đặc trưng chứ không phải thiếu gia vị.
Vì sao biltong bên trong có màu đỏ hồng, ăn như vậy có an toàn không?
Biltong loại ẩm, thường phơi khoảng 3 đến 4 ngày, hay có màu đỏ hồng bên trong do chưa khô hoàn toàn, đây là đặc điểm bình thường của cách chế biến chứ không phải dấu hiệu thịt sống hay chưa chín. Quá trình ướp giấm và muối trước khi phơi có tác dụng khử khuẩn và làm chín thịt về mặt hóa học, tương tự cách làm các loại thịt nguội, giăm bông hay xúc xích lên men ở châu Âu, vốn cũng giữ màu hồng bên trong dù đã qua chế biến an toàn. Nếu không quen với màu sắc này, khách có thể chọn loại biltong khô, được phơi lâu hơn, có khi tới 2 tuần, nên bên trong sậm màu và khô hơn hẳn, gần giống khô bò quen thuộc.

Biltong làm từ loại thịt gì, nên chọn loại nào khi mới ăn lần đầu?
Biltong phổ biến nhất làm từ thịt bò, nhưng Nam Phi còn có biltong từ thịt thú rừng như linh dương kudu, linh dương springbok hoặc đà điểu, những loại thịt hiếm gặp ở Việt Nam và thường được nuôi ở các vùng bán khô cằn như Karoo. Thịt thú rừng thường có vị đậm và ít mỡ hơn thịt bò, nên biltong làm từ các loại này thường khô và dai hơn một chút. Với người mới ăn lần đầu, nên chọn biltong bò loại vừa, không quá ẩm cũng không quá khô, và tránh loại nhiều tiêu hoặc ớt cay nếu chưa quen. Các cửa hàng biltong ở Nam Phi thường cho khách nếm thử trước khi mua, nên đừng ngại hỏi nhân viên bán hàng để chọn đúng khẩu vị.
Mua biltong ở đâu tại Nam Phi, giá khoảng bao nhiêu?
Biltong bán ở hầu hết siêu thị, tiệm thịt và quầy đặc sản tại sân bay Nam Phi, giá tham khảo khoảng 200 đến 400 Rand cho mỗi kg tùy loại thịt và độ ẩm. Biltong làm từ thịt thú rừng như kudu hay đà điểu thường có giá cao hơn hẳn biltong bò thông thường. Khách nên mua ở tiệm thịt chuyên biltong hoặc quầy uy tín tại sân bay thay vì các sạp vỉa hè không rõ nguồn gốc, vừa đảm bảo vệ sinh vừa dễ đóng gói mang về.
Bạn có thể đọc thêm: Đặc Sản Nam Phi Nên Mua Làm Quà: Biltong, Rượu Vang, Rooibos để biết thêm những món quà khác nên mua cùng dịp này.

Có mang được biltong về Việt Nam làm quà không?
Khách có thể mua biltong mang về, nhiều cửa hàng ở Nam Phi đóng gói hút chân không riêng cho khách du lịch để bảo quản được lâu hơn trong hành lý. Tuy nhiên nên hỏi kỹ quy định hải quan Việt Nam về việc mang thịt và sản phẩm từ thịt qua biên giới trước khi mua nhiều, vì nhiều quốc gia áp dụng quy định kiểm dịch khá chặt với các sản phẩm từ thịt, chẳng hạn Mỹ yêu cầu giấy kiểm dịch chính thức mới cho mang biltong nhập cảnh, để ngăn dịch bệnh trên gia súc lây lan qua biên giới. Nếu không chắc chắn về quy định hiện hành, tốt nhất nên ăn thử tại chỗ và chỉ mua số lượng nhỏ mang theo người thay vì đóng cả vali.

Biltong có xuất hiện trong tour Nam Phi từ Hà Nội không?
Biltong thường xuất hiện tự nhiên trong hành trình tour, không phải một điểm dừng riêng, mà là món ăn vặt khách được nếm thử ít nhất một, hai lần trong suốt hành trình 9 ngày, tại các trạm dừng chân, cửa hàng đặc sản hoặc trong bữa braai buổi tối. Đây là một trong những trải nghiệm ẩm thực nhỏ nhưng để lại ấn tượng vì khá khác lạ so với đồ ăn vặt quen thuộc ở Việt Nam.
Bạn có thể đọc thêm: Thịt Nướng Braai Của Nam Phi Khác Đồ Nướng Việt Thế Nào? để hình dung rõ hơn không khí bữa tiệc nướng nơi khách thường nếm biltong trong lúc chờ thịt chín.
Theo kinh nghiệm của Du Lịch Nam Phi, các lịch trình Tour Nam Phi từ Hà Nội thường để hướng dẫn viên giới thiệu và cho khách nếm thử biltong tại các điểm dừng dọc đường hoặc quầy đặc sản, thay vì phải tự tìm mua, giúp khách yên tâm hơn về chất lượng và nguồn gốc.